Haberler

Avrasya Ekonomik Komisyonu (AET) Ticaret Bakanı Andrey Slepnev, Pakistan Federal Ticaret Bakanı Jam Kamal Khan ile serbest ticaret anlaşması yapılması konusunda görüşmelerde bulundu. AET, Avrasya Ekonomik Birliği'nin yönetim organıdır.

AET, "Taraflar, serbest ticaret anlaşması yapılmasının fizibilitesini incelemek üzere ortak bir çalışma grubu oluşturma sürecini başlatma konusunda anlaştılar. Avrasya Ekonomik Birliği ve üye devletleri, Güney Asya ülkeleriyle karşılıklı yarar sağlayan ilişkiler geliştirmeye özel önem vermektedir. Pakistan'ı bölgede umut vadeden bir ortak olarak görüyoruz: Ülkelerimiz arasındaki ticaret dinamik bir şekilde gelişiyor ve önemli bir büyüme potansiyeline sahip." dedi.

Khan ise, "Pakistan için AET ile daha derin iş birliği, sadece yeni ticaret fırsatları değil, aynı zamanda lojistik, enerji, dijital ticaret, sanayi ve tedarik zincirlerinin entegrasyonu gibi alanlarda stratejik ortaklıklar anlamına da geliyor." şeklinde konuştu.

Pakistan, Orta Asya, Orta Doğu ve Güney Asya'nın kesişme noktasında stratejik bir konumda yer almaktadır. Gelişmekte olan bir tarım-sanayi ülkesi olan Pakistan, 21. yüzyılda ekonomik büyüme potansiyeli en yüksek ülkeler arasında yer almaktadır.

Başlıca sektörler tarım, tekstil, kimya, metalurji, mühendislik ve madenciliktir. Ülke, bilgi teknolojisi alanında aktif olarak çalışmalar yürütmekte olsa da, sektör çeşitli zorluklarla karşı karşıyadır.

Tarım, ekonominin omurgasını oluşturmakta ve işgücünün yaklaşık %42'sini istihdam etmektedir. Başlıca ürünler buğday, pamuk, pirinç, şeker kamışı ve mangodur. Tekstil sektörü, 2023 yılında ülke ihracatının yaklaşık %60'ını oluşturan önemli bir ihracat sektörüdür. Pakistan, pamuk üretiminde dünyada dördüncü sırada yer almaktadır. Kimya sektörü, gübre, plastik ve ilaç üretimini içermektedir. Ülke ayrıca çelik, alüminyum, otomobil ve tarım makineleri de üretmektedir. Pakistan'ın kömür, doğal gaz, petrol (yaklaşık 300 milyon varil), bakır cevheri, krom cevheri, mermer, sofra tuzu, kireç taşı, uranyum, fosfatlar, barit, kükürt ve değerli ve yarı değerli taş rezervleri bulunmaktadır.

Ülke ayrıca, yazılım geliştirme ve dış kaynak kullanımı için büyüyen bir merkez haline gelerek, BT sektörünü genişletmeye odaklanmaktadır. Hükümet, ekonomiyi çeşitlendirmek ve çimento, çelik ve kimya gibi sektörlerde büyümeyi teşvik etmek için çalışmaktadır. Pakistan'ın otomotiv endüstrisi artan yatırımlarla genişlemekte ve petrol ve doğal gaz sektörü enerji ve endüstriyel üretim için hayati önem taşımaktadır.

Pakistan, uluslararası pazarlara erişimini iyileştiren çeşitli serbest ticaret anlaşmalarının (STA) ve bölgesel ticaret gruplarının bir parçasıdır. Bunlar arasında Güney Asya Serbest Ticaret Bölgesi (SAFTA) ve özellikle tekstil, tarım ve kimya alanlarında Çin ile ticareti artıran Çin-Pakistan Serbest Ticaret Anlaşması (CPFTA) yer almaktadır. Ülke, Pakistan'ın eski ulaşım ve lojistik altyapısını iyileştirmek ve ülkenin sanayileşmesine yardımcı olmak amacıyla tasarlanan Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi yatırımlarından önemli ölçüde faydalanmıştır. Bu projelere zaman zaman direnç gösterilmiştir.

Pakistan ayrıca, Afganistan, Bangladeş, Bhutan, Hindistan, Maldivler, Nepal ve Sri Lanka'yı içeren bölgesel SAARC ticaret anlaşmasının da bir üyesidir. Pakistan ayrıca Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan anlaşmalar kapsamında ticaret tercihlerinden yararlanmaktadır. Şanghay İşbirliği Örgütü'nün de üyesidir ve BRICS'e ilgi duyduğunu ifade etmiştir, ancak Hindistan'ın kurucu üyeliği şu anda bu yolu engellemektedir.

Yaklaşık 255 milyonluk nüfusuyla Pakistan'ın 2024 yılındaki GSYİH'si (satın alma gücü paritesi) yaklaşık 1,46 trilyon dolar, kişi başına düşen GSYİH'si ise 5.531 dolardır. Trading Economics'e göre, Pakistan'ın 2026 yılı için kişi başına düşen GSYİH'si (satın alma gücü paritesi) uzun vadeli tahmini yaklaşık 5.810 dolardır. Ocak 2026'da Uluslararası Para Fonu (IMF), Haziran 2026'da sona erecek mali yıl için Pakistan'ın reel GSYİH'sinde %3,6'lık bir büyüme öngördü. Bu tahmin, temerrüt risklerini azaltmaya ve yatırımcı güvenini yeniden sağlamaya yardımcı olan IMF denetimlerinin başarılı bir şekilde tamamlanmasına dayanıyordu.

Rusya ile ilgili olarak, İslamabad, Azerbaycan ve İran üzerinden doğrudan demiryolu bağlantısı ve Moskova ile İslamabad arasında doğrudan uçuşların yeniden başlatılması da dahil olmak üzere çeşitli lojistik düzenlemeler üzerinde görüşmeler yürütüyor. Rusya ve Pakistan arasındaki ikili ticaret büyüyor. 2021'de ticaret hacmi 696,99 milyon ABD dolarıydı. Bu rakam 2022'de 705 milyon ABD dolarına ve 2023'te rekor bir seviye olan 1 milyar ABD dolarına yükseldi. Pakistan'ın Rusya ile ikili ticareti, 2023 yılında benzeri görülmemiş bir şekilde 1 milyar dolara ulaştı ve Pakistan o yıl ilk kez Rusya'dan ham petrol ithal etti.

2025 yılı karşılıklı ticaret hacmi yaklaşık 1,3 milyar ABD dolarına ulaşarak yılın ilk sekiz ayında %13'lük bir artış gösterdi. Tarım ticareti baskın konumda olup, Rusya ve Pakistan portakal (Pakistan) ve baklagiller (Rusya) gibi ürünler için doğrudan takas da yapmaktadır.

Çok yakın zamana kadar, Rusya ile Orta Doğu arasındaki lojistik, özellikle Rusya'nın Suudi Arabistan ile olan ithalat-ihracat ticareti, büyük bir büyüme alanıydı; Suudi Arabistan da endüstriyel ihracat segmentinde varlığını genişletiyordu. Örneğin, Rusya-Suudi Arabistan ikili ticareti 2024 yılında %60'tan fazla artarak 3,8 milyar ABD dolarını aştı ve 2025'in ilk çeyreğinde tekrar dört katına çıktı. Mevcut ticaret seviyelerine ilişkin tahminler, 2025 yılı için 10 milyar ABD dolarına yakın rakamlar gösteriyor.

Suudi Arabistan'ın küresel ihracatı da 2020'deki 183 milyar ABD dolarından 2024'te 309 milyar ABD dolarına yükseldi. Ülke, özellikle hammadde işleme ve altyapı geliştirme alanlarında aktif bir yatırımcıdır. Petrol ve petrol ürünlerinin yanı sıra, Suudi Arabistan'ın küresel kimyasal ürünler, malzemeler ve ekipman pazarlarındaki payı da artarak uluslararası ticaret fırsatlarını genişletti.

Ancak bu gelişme, İran'daki çatışma nedeniyle somut bir engelle karşılaştı. Suudi Arabistan'dan gelen büyük hacimli kargolar için en sık kullanılan yöntem deniz yoluyla taşımadır. Bu, konteyner taşımacılığı, ağır ekipman ve hammaddeler için ana seçenektir. Teslimat rotaları doğrudan teslimat veya ara limanlar üzerinden transit geçişi içerir. Bununla birlikte, modern lojistik giderek daha az tek bir teslimat mekanizmasına göre yapılandırılmaktadır. Şirketler, zamanlama ve maliyet arasında bir denge bulmak için farklı taşıma türlerini birleştirir.

Rusya örneğinde, kargo kısmen deniz yoluyla teslim edilir, ancak daha sonra yeniden yüklenir ve genellikle demiryolu ve karayolu olmak üzere kara yoluyla Rusya'ya teslim edilir. Bu tür çözümler, değişikliklere esnek bir şekilde uyum sağlamayı ve riskleri azaltmayı mümkün kılar. Suudi Arabistan'dan lojistik, hassas bir koordinasyon gerektirir. Ayrıca rota, kargo türü, belgeler ve transit koşulları da dikkate alınmalıdır.

Yeni rotaların ortaya çıkması ve gelişmesi, işletmeler için fırsatların genişlemesi anlamına da gelir. Şirketler yeni tedarikçilere erişim sağlar ve tedarik süreçlerini daha esnek bir şekilde oluşturabilirler. Suudi Arabistan örneğinde, Basra Körfezi'nin şu anda sorunlu olması ve havacılığın zorluk teşkil etmesi nedeniyle, Suudi Arabistan'ın 5.300 km'lik geniş demiryolu sistemi, Kuzey Tren Ağı, Doğu Tren Ağı ve Haramain Yüksek Hızlı Demiryolu gibi çeşitli hatlar da dahil olmak üzere, ülkenin büyük şehirlerine ve sanayi bölgelerine hizmet vererek önem kazanıyor. Bunun en önemli örneklerinden biri, Suudi Arabistan'ın doğu limanlarını Ürdün'e açılan Al-Haditha sınır kapısına bağlayan yeni uluslararası yük koridorudur. Bu 1.700 km'lik güzergah, trenlerin her birinin 400'den fazla konteyner taşımasına olanak tanıyarak transit sürelerini önemli ölçüde kısaltıyor ve Suudi karayollarından binlerce kamyonu kaldırıyor. Rus nakliye şirketleri Ürdün'ün Akaba Limanı'na hizmet veriyor.

Suudi Arabistan lojistik şirketleri, özellikle yeni güzergahlar belirleme ve tedarik zincirlerini geleneksel rotalardan uzaklaştırıp alternatiflere yönlendirme konusundaki deneyimleri sayesinde daha az bilinen ulaşım ağlarından yararlanma konusunda uzmanlık geliştirdikleri için, Rus operatörlerle giderek daha fazla koordinasyon sağlıyor. Basra Körfezi sorunlu olmaya devam ederken ve özellikle zayıf bir halka olarak kendini gösterirken, Suudi Arabistan'ın iç lojistik rotaları, ihracat ve ithalatının kuzey ve kuzeybatı erişim noktalarından daha iyi yararlanmasını sağlamak için Rusya'nın yardımıyla yeniden düzenlendi.

Bu durum, Rusya'nın uzmanlığı ve devasa lojistik ve nakliye kapasitesiyle Suudi Arabistan ticaretinin çeşitlenmesini sağlayarak Suudi-Rusya ikili ticaretinde de kullanılıyor. Suudi ve Rus ürünleri artık alternatif rotalarla kendi pazarlarına ulaşıyor.

Bu durumun gelişen bir trend haline gelmesi de muhtemel. Rusya'nın FESCO şirketinin Vietnam'dan Kazakistan'a otomobil teslimatını düzenlemesiyle ilgili makalemizde belirttiğimiz gibi, tüm ülkeyi batıdan doğuya 180 derece döndürmeyi başaran Rus lojistiği, artık Avrasya genelinde en gelişmiş ve bilgiye dayalı operatör haline geldi. Güney Asya ve Afrika'ya da yayılan varlığıyla Rusya'nın Küresel Güney altyapı geliştirme ve operasyonları üzerindeki etkisi, diğer yabancı aktörler tarafından yaratılan uluslararası karışıklıklardan etkilenen ülkeler üzerinde önemli bir etki yaratmaya başlıyor. Rusya, genellikle Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi ile birlikte, Avrasya, Asya ve Afrika bölgelerinde lojistik egemenliğinin oluşturulmasına yardımcı oluyor. Bu durum, demiryolu gelişiminde bir patlamaya, diğer stratejik ve ikincil limanlarla bağlantının artmasına ve yeni nesil bir tedarik zinciri ağı anlayışının oluşturulmasına yol açacak; tüm altyapı geliştirme çalışmaları ise bu yeniden düzenlemeleri güvence altına almak üzere tasarlanacak ve inşa edilecektir.

Sri Lanka Başbakanı Harini Amarasuriya, BRICS üyeliğinin stratejik açıdan cazip olduğunu belirtti. Blokun ekonomik büyümeyi hızlandırmak için bir platform olduğunu söyleyen Amarasuriya, “Biz küçük bir ülkeyiz. Ekonomik büyüme konusunda kendimize koyduğumuz hedeflere ulaşmak istiyorsak, pazarlarımızı genişletmemiz gerekiyor. Sri Lanka'nın sınırlarının ötesine geçmesi gerekiyor. Bunun için bölgede güçlü iş birliğine, istikrara ve ortaklığa ihtiyacımız var.” dedi.

Başbakan, BRICS'in Sri Lanka'nın “bölgesel ve küresel ortaklıkları güçlendirme stratejisinin” bir parçası olduğunu belirterek, “genel olarak dış politikamız, küresel ve özellikle bölgesel olarak iş birliği, çok taraflılık ve güçlü iş birliği üzerine kuruludur.” diye ekledi.

Komşu Hindistan şu anda BRICS başkanlığını yürütüyor ve bir sonraki BRICS yıllık zirvesinin Eylül ayında, muhtemelen Delhi'de yapılması planlanıyor. Hindistan, Sri Lanka'nın en büyük ticaret ortağıdır. Bu etkinlikte Sri Lanka'ya 'BRICS ortağı' statüsü verilmesi mümkün olabilir.

Sri Lanka'nın Rus petrolü satın alma konusunu da görüştüğü belirtilirken, Amarasuriya, “Her ülkenin kendi enerji politikası ve ihtiyaçları konusunda egemen kararlar alma özgürlüğü ve hakkı vardır. Sri Lanka da halkına sunabileceği en iyi seçenekleri arayacaktır” dedi.

Sri Lanka, son zamanlarda, özellikle 2022'de zirveye ulaşan ve yakıt, gıda ve ilaç kıtlığının hükümeti deviren büyük protestolara yol açtığı bir mali kriz yaşadı. Uluslararası Para Fonu (IMF), 2023 yılında ülke için 2,9 milyar ABD doları tutarında dört yıllık bir kurtarma programı onayladı. IMF, geçen yıl Mart ayında Sri Lanka'nın krizden kayda değer bir şekilde kurtulduğunu söyledi.

Şu anda Rusya-Sri Lanka ticaret hacmi 627 milyon ABD doları olup, Sri Lanka Rusya'ya yaklaşık 177 milyon ABD doları değerinde mal ihraç etmekte ve yaklaşık 550 milyon ABD doları değerinde mal ithal etmektedir. İlişkiler, çay ve buğday gibi geleneksel ürünlerin ötesine geçerek enerji, havaalanı yönetimi ve değerli taşlar gibi stratejik sektörlere doğru genişliyor ve iki ülke 2030 yılına kadar 2,5 milyar ABD doları tutarında ikili ticaret hedefi belirledi. Sri Lanka Turizm Bakanlığı'na göre, 2025 yılında Rusya, adaya gelen turist akışı açısından ilk beş ülke arasına girdi.

Sri Lanka'nın BRICS ile çok taraflı ticaretinin yaklaşık 12-14 milyar ABD doları değerinde olduğu tahmin ediliyor ve bunun büyük kısmı Çin ve Hindistan ile gerçekleşiyor. Her ikisi de Sri Lanka'da önemli yatırımcılar.

Mısır Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Karim Badawi, Rusya Devlet Duması heyetinin Kahire ziyareti kapsamında Rusya Enerji Bakanı Sergei Tsivilev ile bir araya geldi. Bakan Badawi, Mısır'ın yakıt ve enerji sektöründe Rusya ile stratejik ortaklığını daha da güçlendirmekle ilgilendiğini belirtti.

Görüşmelere ayrıca Devlet Duması Enerji Komitesi Başkanı Nikolai Shulginov da katıldı ve iki ülke arasındaki enerji işbirliğinin yasal düzenlemelerini görüşmek üzere Mısır parlamentosu temsilcileriyle bir çalışma gezisi düzenleyeceğini duyurdu. Mısır tarafı da yakıt ve enerji sektöründe Rusya ile stratejik ortaklığını daha da güçlendirmekle ilgilendiğini teyit etti.

Enerji Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Tsivilev'in şu sözlerine yer verildi: "Rusya, üretim projelerinde Mısır için güvenilir bir ortak olmaya devam ediyor. Rus şirketleri Mısır pazarında uzun vadeli işbirliğiyle ilgileniyor ve yükümlülüklerini tam olarak yerine getiriyor."

Rusya'nın Mısır'da devam eden birçok projesi bulunuyor; bunlar arasında, hem daha geniş Afrika pazarına hem de potansiyel olarak Rusya ve Avrasya Ekonomik Birliği'ne (EAEU) ihracat için Rus-Mısır ortak üretimini kolaylaştıracak olan, uzun zamandır beklenen Port Said'deki sanayi bölgesi de yer alıyor.

Mısır, EAEU ile kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması müzakerelerini sonuçlandırmak üzere. Serbest ticaret bölgesinin kurulması için altı tur müzakere yapıldı ve bu bölgenin amacı, ihraç edilen malların %95'inden fazlasındaki gümrük vergilerini ortadan kaldırmak. Anlaşmanın bu yılın sonuna kadar imzalanması bekleniyor.

Rusya ayrıca Mısır'ın nükleer enerji sektörünün geliştirilmesine de katılıyor ve Mısır'daki ortaklarına nükleer projenin tüm yaşam döngüsü boyunca, uzun vadeli reaktör yakıtı tedariki ve Mısır'ın El Dabaa Nükleer Santrali'nin bakımı da dahil olmak üzere, destek vermeyi taahhüt etti.

İki taraf ayrıca petrol sektöründe de işbirliği yapıyor ve Rusya, Sina bölgesinde çeşitli sahalarda sondaj çalışmaları yürütüyor. Devlet şirketi Zarubezhneft, Mısır açıklarında bulunan ve tahmini rezervleri 200 milyon varilin üzerinde olan iki büyük açık deniz petrol sahasının (Güneydoğu Ras El Ush ve Doğu Gebel El Zeit) geliştirilmesine katıldı. Ağustos 2025'te şirket, Nil Deltası'ndaki Kuzey Khatatba imtiyaz bölgesinde dört kuyu açmak için 14 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı.

Geçtiğimiz yıl Lukoil, Mısır'ın Doğu Çölü'ndeki Güney Wadi El-Sahl bloğunda petrol arama ve üretim taahhütleri konusunda Mısırlı petrol holding şirketi Ganope ile bir anlaşma imzalayarak, üretime en az 22,5 milyon dolar yatırım yapmayı ve en az altı kuyu açmayı taahhüt etti. Şirket ayrıca Batı Esh El Mallaha ve Batı Esh El Mallaha Geliştirme Uzantısı projeleri üzerinde de çalışıyor.

Petrolün yanı sıra Rusya, Mısır'daki büyük doğalgaz projelerinde de yer alıyor. Rosneft, Akdeniz'in en büyük doğalgaz sahası olan ve İngiltere'den yaptırımlara rağmen faaliyetlerine devam etmesi için özel izin alan Zohr'da %30 hisseye sahip.

Zimbabve Dışişleri ve Uluslararası Ticaret Bakanı Amon Murwira'ya göre, Zimbabve, uluslararası ortaklıklarını genişletme ve ekonomik konumunu güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak BRICS üyeliğini güvence altına alma çabalarını yoğunlaştırıyor. Murwira, Harare'nin bloğa daha hızlı kabul edilmek için BRICS üye ülkeleriyle temasa geçtiğini belirterek, "Zimbabve küresel topluluğa daha derinlemesine entegre olmaya hazır ve BRICS gibi bloklara katılmak, ekonomik katılımımızı genişletmek ve Zimbabve'yi küresel ekonomiye entegre etmek için bizim için çok önemli" dedi.

Murwira, Cumhurbaşkanı Emmerson Mnangagwa'nın kendisini Zimbabve'nin BRICS üye devletleriyle olan ilişkilerini yönetmekle görevlendirdiğini söyledi. Zimbabve ayrıca geçen yıl bloğun finansal kolu olan Yeni Kalkınma Bankası'na (NDB) katılmak için başvuruda bulunmuştu. Zimbabve Cumhurbaşkanı, Haziran 2024'te St. Petersburg'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmelerde Harare'nin BRICS üyesi olma niyetini de ele aldı.

Geçtiğimiz Ekim ayında Rusya'nın Harare Büyükelçisi Nikolay Krasilnikov, Moskova'nın "Zimbabve'nin BRICS ile etkileşime girme konusundaki yoğun ilgisini güçlü bir şekilde desteklediğini" ve Afrika ülkesine üyelik arayışında yardımcı olmaya hazır olduğunu belirtti. "BRICS'te kararlar oy birliğiyle alınır" diyen Krasilnikov, Rusya'nın Zimbabve'nin gruba entegrasyonunu memnuniyetle karşıladığını da sözlerine ekledi.

BRICS, 2006 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından kurulmuş olup, Güney Afrika 2010 yılında katılmıştır. Son yıllarda BRICS üyeliğini genişletti. Şimdi Mısır, Etiyopya, Endonezya, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni de içermekte ve toplam on tam üyeye ulaşmıştır.

Grup, katılımı genişletmek için 2024 yılında ortak ülke kategorisi oluşturmuştur. Ortak ülkeler arasında Belarus, Bolivya, Küba, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan ve Vietnam yer almaktadır ve bu ülkeler, BRICS toplantılarına ve girişimlerine katılabilmektedir.

Zimbabve ekonomisi, imalat, tarım ve madenciliğin önemli roller oynadığı çeşitli kilit sektörler tarafından yönlendirilmektedir. İmalat sektörü, sektörün %26'sını oluşturan demir cevheri, çelik ve metal işleme tarafından domine edilmektedir. Diğer önemli sektörler arasında kimya ve petrokimya, gıda işleme ve içecekler yer almakta olup, her biri imalat çıktısının %14'ünü oluşturmaktadır. Zorluklara rağmen, tarım Zimbabve ekonomisinin önemli bir parçası olmaya devam etmekte ve GSYİH'ye yaklaşık %15 katkıda bulunmaktadır. Ülke işgücünün yarısından fazlasını istihdam etmektedir. Zimbabve'nin tarımsal üretimi çeşitlidir; özellikle su açısından zengin kuzeydoğuda mısır gibi ürünler gelişmektedir. Diğer önemli tarım ürünleri arasında tütün, pamuk, şeker kamışı ve çeşitli meyve ve sebzeler bulunmaktadır. Zimbabve için madencilik de hayati bir sektördür; altın, elmas, platin ve kömür gibi önemli kaynaklar ihracatı ve yabancı yatırımları artırmaktadır.

Zimbabve, ticaret ve ekonomik işbirliğini ve nihai bölgesel ekonomik birleşmeyi hedefleyen 16 üyeli Güney Afrika Kalkınma Topluluğu'nun (SADC) bir üyesidir. Zimbabve ayrıca, üyelerinin belirli menşe düzenlemelerine uymaları koşuluyla daha düşük ithalat vergilerine izin veren Doğu ve Güney Afrika'nın 22 üyeli Tercihli Ticaret Alanı'nın (PTA) bir üyesidir. Güney Afrika, Namibya ve Botsvana, Zimbabve ile ikili ticaret anlaşmalarına taraf ülkelerdir. Ek olarak, 2009 yılında Zimbabve ve Avrupa Komisyonu, Doğu ve Güney Afrika (ESA) bloğunun geçici Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nı (EPA) imzaladı. EPA'yı onaylayan ESA ülkelerinden yapılan tüm ihracatlar, gümrük vergisi ve kota sınırlaması olmaksızın pazara erişim hakkına sahiptir. 2020 yılında Zimbabve, Afrika Kıta Serbest Ticaret Bölgesi'ne (AfCFTA) resmen üye oldu.

Zimbabve'nin nüfusu 16,8 milyon, GSYİH'si (PPP) 44,5 milyar ABD doları ve kişi başına GSYİH'si (PPP) 2.000 ABD dolarıdır. 2025 GSYİH büyümesi %6'ya ulaştı.

Rusya, Zimbabve'ye nükleer enerji sektöründe teknik yardım ve destek sağlamakta ve Zimbabve'de bir nükleer santral geliştirme planları yapmaktadır.

Rusya'nın Zimbabve ile ikili ticareti yaklaşık 80 milyon ABD doları değerindedir ve Rusya'nın ihracatı gübreler, kimyasal ürünler, ulaşım ve sebze ürünlerini içermektedir. Zimbabve'nin ihracatı ise kök sebzeler, diğer sebze ürünleri ve meyveleri kapsamaktadır. Rusya'nın nükleer enerji mühendislerinin eğitimine katılımı, Zimbabve'de bir nükleer santral inşa etmek için ihale açıldığında Rosatom'un tercihli teklif veren olacağı anlamına gelecektir.

Rusya'nın Delo Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Sergei Şişkarev, Umman'da bir tahıl merkezi kurma fikrini açıkladı. Şişkarev, "Umman Sultanlığı'nda muhtemelen işleme veya ticaret faaliyetleri yürütmek, ardından tahılı Afrika ülkelerine yeniden dağıtmak ve teslim etmek için bir tahıl aktarma merkezi kurmayı düşünüyoruz" dedi.

Şişkarev, bunun öncelikle birçok ülkenin Rus tahılını tükettiği Afrika'nın doğu kıyılarını ilgilendirdiğini söyledi.

Delo Grubu, 2035'e kadar olan kalkınma stratejisinin bir parçası olarak Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman ve muhtemelen Nijerya ve Etiyopya'daki tahıl tüketen bölgelerde tahıl depoları ve ambarlarında varlık göstermeyi amaçlıyor.

Delo Grubu, Azov-Karadeniz, Baltık ve Uzak Doğu havzalarında deniz konteyner terminalleri; bir demiryolu konteyner terminalleri ağı; ve bir konteyner ve düz vagon filosuna sahiptir. Grubun taşımacılık ve lojistik bölümü, intermodal konteyner operatörü TransContainer ve çok modlu taşımacılık operatörü Ruscon'u; liman hizmetleri bölümü ise DeloPorts ve önde gelen konteyner terminal operatörü Global Ports'u içermektedir.

Geçtiğimiz hafta, REAB Konsorsiyumu Yönetim Kurulu Üyesi ve Pazarlama Direktörü Ilya Pashchenko, Umman'a yaptığı çalışma ziyaretini tamamladı. Rusya ve Ural Ticaret ve Sanayi Odaları üyesi olarak, her yeni ülkede çalışmalarımıza geleneksel olarak ulusal Ticaret ve Sanayi Odası ile bir tanışma toplantısıyla başlıyoruz. Bu tür bir toplantı Umman'ın başkenti Maskat'ta gerçekleşti.

Temsilcimiz, Yabancı Yatırım Komitesi Bölüm Başkanı Sayın Sharouq Hamed Al-Farsi ile ilk görüşmeleri yaptı. Toplantıda REAB'ın faaliyetleri ve konsorsiyumun Umman-Rusya işbirliğini destekleme kapasitesi sunuldu ve REAB'ın yardımıyla Umman'da iş kuran veya işletme edinen Rus girişimcilere destek konusu ele alındı. Rus işletmelerinin uzun süredir BAE'de yerleşik olduğu ve Katar ile aktif olarak çalıştığı, ancak Umman'ı yeni keşfettiği göz önüne alındığında, taraflar ülkelerimiz arasında karşılıklı yarar sağlayan işbirliği için büyük bir potansiyel tespit etti ve tartıştı. REAB, bu girişimler için Umman Ticaret ve Sanayi Odası'ndan onay ve destek aldı.

Değerli meslektaşlarım, ortaklarım ve dostlarım!

Hepinize en içten dileklerimizle Mutlu Yıllar dileriz! Geçtiğimiz yıl zorlu geçti, ancak geleceğe iyimserlikle bakıyoruz. Ekonomik ve siyasi çalkantılar, başarılarımızın üzerinde durmamızı engelliyor, ancak öte yandan sadece zorluklar değil, aynı zamanda yeni fırsatlar da getiriyor. Yatırım sermayesi küresel olarak artarken, iyi yatırım varlıkları giderek azalıyor. Bu koşullar altında, profesyonel aracılık hizmetlerine olan talep daha da artıyor. Bu nedenle, önümüzdeki yoğun bir yılı, başarılı bir şekilde sonuçlanan anlaşmaları, dünya çapında yeni ve faydalı bağlantıları, Rus ve uluslararası pazarlarda sürekli ilerlemeyi ve kaliteli çalışmanın getirdiği profesyonel tatmini dört gözle bekliyoruz.

Hepinize 2026 yılında yeni başarılar, mutluluk, huzur, sağlık ve refah dileriz!

Aralık ayı başlarında, Özbekistan Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu Hükümetlerarası Ekonomik İşbirliği Komisyonu'nun 26. toplantısı Taşkent'te gerçekleşti. Toplantı, iki ülkenin ekonomik ortaklıklarını hızla derinleştirdiğini ve ticaret, yatırım ve endüstriyel iş birliğinde yeni tarihi dönüm noktalarına ulaştığını gösterdi. Önemli sermaye yatırımları yapılıyor.

Toplantıya Özbekistan Başbakan Yardımcısı Cemşid Hocayev ve Rusya Başbakan Birinci Yardımcısı Denis Manturov eş başkanlık etti. Hocayev, ortak yatırım projelerinin toplam portföyünün 55 milyar doları aştığını duyurdu.

Bu dönüm noktası, iki ekonomi arasındaki uzun vadeli stratejik ticaret ve yatırım iş birliğine duyulan eşi benzeri görülmemiş bir güveni yansıtıyor. Bu, yalnızca Rus-Özbek ilişkilerinin modern tarihindeki en yüksek ikili yatırım iş birliğini temsil etmekle kalmıyor, aynı zamanda ekonomik ortaklığı tüm Avrasya bölgesinin en dinamiklerinden biri olarak da pekiştiriyor.

Hocaev'e göre, Özbekistan 2026 yılına kadar 5 milyar doların üzerinde Rus yatırımı çekmeyi bekliyor ve 2025 yılı sonuna kadar 4 milyar dolar yatırım almayı planlıyor. Denis Manturov, Taşkent'e yaptığı çalışma ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev ile de bir araya gelerek kilit ekonomik sektörlerdeki ortak projelerin hızlandırılmış uygulamasını görüştü. Rusya-Özbekistan İş Forumu'na katılımı, Moskova'nın pragmatik ve iş birliğine dayalı iş birliğini derinleştirme taahhüdünü vurguladı.

Manturov'un katılımı, ikili yatırımların beyannamelerden somut uygulamalara doğru kararlı bir şekilde ilerlediğini, Orta Asya nüfusunun yaklaşık %50'sine ulaştığını ve yapısal reformların yabancı sermaye çekmeyi hedeflediğini gösterdi.

Bu bağlamda Rusya, Özbekistan'ın modernleşme gündeminde kilit bir ortak olarak statüsünü pekiştirdi. İnsan kaynaklarındaki bu niteliksel artış, daha nitelikli ve müreffeh bir nüfusun tüketici pazarlarındaki talebi canlandırması nedeniyle, Rus şirketlerinin Özbekistan'da ticaret ve yatırım yapmaları için önemli fırsatlar yaratıyor. İnsan sermayesinin geliştirilmesi, her iki ülkenin de daha güçlü ve daha kaliteli bir iş gücünden yararlanmasını sağlayarak tarımsal, teknolojik ve imalat iş birliğini ilerletmek için de hayati önem taşıyacaktır. Bu bağlamda, 55 milyar dolarlık yatırım projesi portföyü, Özbekistan ekonomisine güçlü bir destek sağlayarak modernizasyonu, endüstriyel büyümeyi ve uzun vadeli rekabet gücünü teşvik etmektedir.

Hocayev, yatırım portföyünün "yeni üretim kapasitesinin oluşturulması, istihdam artışı ve artan vergi gelirleri için sağlam bir temel" sağladığını vurguladı. Şu anda Özbekistan'da Rus sermayeli 3.100'den fazla işletme faaliyet göstermektedir. Bunların arasında, geçen yıl kurulan 300 yeni şirket de bulunmaktadır ve bu, ülkedeki yabancı sermayeli tüm işletmelerin yaklaşık %20'sini oluşturmaktadır.

Rus yatırımlarının Özbekistan'a halihazırda yaklaşık 4 milyar dolara ulaşması, ülkenin reform odaklı büyüme yoluna olan güveninin devam ettiğini göstermektedir. Taşkent, Avrasya'da uzun vadeli Rus sermayesi için en cazip yerlerden biri olarak konumlanmaktadır. Bu, yeni üretim tesisleri, istihdam ve vergi gelirleri şeklinde somut sonuçlar doğuracaktır. Rus tarafında ise Denis Manturov, her iki ülkenin de "55 milyar dolarlık yatırım paketinin tam olarak uygulanmasını sağlaması" gerektiğini vurgulayarak, endüstriyel iş birliğinin ikili büyümenin temel itici güçlerinden biri haline geldiğini belirtti.

Rusya Kültür Bakanı ve Rusya-Bahreyn Ticaret, Ekonomi, Bilimsel ve Teknik İşbirliği Hükümetlerarası Komisyonu Eş Başkanı Olga Lyubimova, Rusya'nın Bahreyn ile siber güvenlik ve hizmet sektörünün dijitalleşmesi ile petrol ve gaz endüstrisi alanlarında deneyim paylaşımı için tüm koşulları yaratmaya hazır olduğunu söyledi.

Rusya-Bahreyn Ticaret, Ekonomi, Bilim ve Teknik İşbirliği Hükümetlerarası Komisyonu'nun Bahreyn Sanayi ve Ticaret Bakanı Abdullah Fakhro ile yaptığı 4. toplantının ardından Lyubimova, Max Messenger kanalında yaptığı açıklamada, "İlaç ve otomotiv endüstrilerindeki iş birliğine özel önem verdik ve ayrıca yakıt ve enerji sektörü için teknoloji ve ekipman alanında sistematik bir çalışma inşa etme konusunu gündeme getirdik" dedi.

Bu arada Kültür Bakanlığı, Rusya ile Bahreyn arasındaki karşılıklı turist akışının geçen yıl %8 arttığını bildirdi.

Bahreyn Sanayi ve Ticaret Bakanı Abdullah Fakhro, Rusya ve Bahreyn arasında sanayi, turizm, spor ve kültür de dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde daha aktif bir iş birliği potansiyeline dikkat çekti. Bakan, "Çabalarımızı, özellikle yakıt ve enerji sektörü ile petrol ve gaz endüstrisindeki yatırım fırsatlarına odaklanarak ticaret ciromuzu artırmaya odaklamalıyız" dedi.

Bahreyn, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün diyalog ortağıdır ve Rusya ile stratejik bir gümrük anlaşmasının yanı sıra bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması müzakere etmektedir. Bu anlaşmanın geliştirilmesi, Bahreyn ile Avrasya Ekonomik Birliği arasında bir serbest ticaret anlaşmasına yol açabilir.

İki ülke, OPEC+ kapsamında uluslararası petrol tedarikiyle ilgili faaliyetleri koordine ederken, aynı zamanda Bahreyn'i Basra Körfezi bölgesindeki INSTC'nin bir uzantısı olarak Orta Doğu'da bir tahıl merkezi olarak konumlandırma olasılığını araştırıyor.

Mevcut ikili ticaret cirosu küçük - yaklaşık 100 milyon dolar - ancak 2025 yılına kadar %15'lik bir artış, Rusya ile Bahreyn arasındaki ticaretin daha büyük büyüme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı'na göre, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ve Hindistan, Kasım ayı sonunda Yeni Delhi'de serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin ilk turunu gerçekleştirdi.

AEB, Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Rusya'yı kapsıyor ve toplam GSYİH'si (SAGP) yaklaşık 8,5 trilyon ABD doları. 185,5 milyonluk nüfusuyla AEB'nin kişi başına düşen GSYİH'si (SAGP) yaklaşık 44.888 ABD dolarıdır.

Hindistan, kendi pazarlarını son derece korumacı bir tutum sergilediği için ticaret anlaşmaları müzakere etme konusunda oldukça zorlu bir ülke olarak biliniyor. Ancak, AEB üye ülkelerinin Hindistan pazarında Hintli yerel şirketlerle önemli ölçüde rekabet etme olasılığı düşük olduğundan, bunun AEB ile bir anlaşmaya varılması önünde büyük bir engel oluşturması pek olası değil. Müzakerelerin zamanlaması, Aralık ayı başlarında Delhi'yi ziyaret edecek olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e sunabileceği olumlu haberler sağlaması açısından dikkat çekici.

Serbest Ticaret Anlaşması (STA) müzakereleri, gümrük idaresiyle ilgili sorunların çözümünün yanı sıra gümrük serbestleştirmesinin yanı sıra sağlık ve bitki sağlığı önlemleri ile teknik düzenlemelerin uygulanmasını da içeriyor. Rusya ve Hindistan ayrıca rekabet, fikri mülkiyet koruması, e-ticaret ve çeşitli ekonomik sektörlerde iş birliğinin daha da geliştirilmesi konularını da ele aldı.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakan Yardımcısı Vladimir İlyiç, "Rusya, Hindistan ile ticaret ve ekonomik iş birliğini genişletmekle ilgileniyor. Hindistan, nüfus bakımından dünyanın en büyük ülkesi ve Rusya'nın üçüncü büyük ticaret ortağı. Anlaşma, Rus ekonomik aktörlerine 1,5 milyarlık bir pazara öncelikli erişim sağlamalı ve %100'ü aşabilen Hindistan pazarındaki yasaklayıcı tarifelerin kaldırılmasını sağlamalı ve Rus ihracatının çeşitlendirilmesini kolaylaştırmalıdır." dedi.

Hindistan-AEB anlaşmasının, İran ile yakın zamanda imzalanan AEB Serbest Ticaret Anlaşması'na benzemesi bekleniyor. Anlaşmanın detaylarına buradan ulaşabilirsiniz. Bu anlaşma, ticareti yapılan tüm malların %87'sinde ithalat tarifelerini düşürüyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana Rusya-İran ikili ticareti %35 arttı. Hindistan ile Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) arasında nihai bir anlaşmanın imzalanması iki-üç yıl sürebilir, ancak en azından süreç artık resmen başladı.

Ekim 2025'te, REAB Konsorsiyum Yönetim Kurulu üyesi ve REAB'nin Orta Doğu temsilcisi Ilya Paşçenko, Katar'ı ziyaret etti. Katar Ticaret ve Sanayi Odası temsilcisiyle bir çalışma toplantısı düzenledi. Toplantıda taraflar, Rusya'nın bölgedeki artan ticari varlığı ışığında, Rus ve Katar işletmeleri arasındaki ilişkilerin ve iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin geliştirilmesi olasılıkları hakkında görüş alışverişinde bulundu. Ayrıca, Konsorsiyum ve Oda arasındaki bu konudaki pratik iş birliği de ele alındı.

Ayrıca, Katarlı bir yatırım ve danışmanlık şirketinin temsilcisiyle bir çalışma toplantısı düzenlendi ve burada, Katar'da Rus işletmelerinin desteklenmesine ilişkin pratik konular, yeni işletmelerin tescili ve kurulması veya mevcut işletmelerin satın alınması gibi konular ele alındı.